Catégories
Sëñ Musaa Ka

Muhaddamaatu Wolofal

Bismil Laahir Rahmaanir Rahiim. Wa sallal Laahu halaa sëyyidinaa Muhammadin wa sallama tasliiman. Murit ba Seex Muusaa Ka mom Sëydi Usmaan Ka nee na: « Fas na maa yéene tuub gu sell, ci bépp bàkkaar ci pas gu wér, di liggéey ak a tagg liggéeykatu Mustafaa sallal Laahu halayhi wa sallam ci loyi turam wa ak dàkkantalam: «Muhammadu Al-Mbàkkiyyu» / «محمد البكيّ» Ci wayu wolof (wolofal) di ca roy xasidaam ga:
[مقدمات الأمداح في مزايا المفتاح ] ngir barkeeloo ko.

Ma jóg man te fas yéenee liggéeyal Sëriñ Tuubaa
Ku xam Yàlla gëm Yonnen liggéeyal Sëriñ Tuubaa

Moroomam Sëriñ Tuubaa masul am ginnaaw Nabii
Te ab xarnu dootul am ku dend ak Sëriñ Tuubaa

Maqaamam Sëriñ Tuubaa amul xawsu buñ ko may
« Wayaxluqu maa laatahlamuuna »ay Sëriñ Tuubaa

Maqaamatu Aqtaabi dahëeriiri kullihim
Ku leen boole woon peese ak maqaamam Sëriñ Tuubaa

Mu wat leen ci ay bóotam, te wat leen ci ay natoom
Te am naa ci ay tegtal yu wér ngir demug Tuubaa

Misaalam mbiram ab Xawsu day feeñ ci ay biram
« Halaa xadri diinil mar-i » lañ wax Sëriñ Tuubaa

Maseeful a sàkk’ab xarnu tey bër newuñ kilib
Ku baax ak ku bon ñoo mas di léewtoo ba dem Tuubaa

Misaalam mbonug saytaane moo lay xamal Jabel
Xiyaasal Rasuulal Laahi moo may Sëriñ Tuubaa

Misaalam mbonug Ibliisa mooy xamle Aadamin
Lëndëm gaak rëyam ga a tax sujóotul ba dem Tuubaa

Misaalam mbonug Firhawna Muusaa la lay xamal
Keroog bahru Xalsuumin bëggoon na’y Sëriñ Tuubaa

Misaalam mbonug Namróosa ak fonk gay xërëm
Du moo xamle Ibraahiima xamleg Sëriñ Tuubaa

Misaalam tubaab bee tax nu gëm Bàmba gëm gu wér
Nde noo raw ña raw cig bon te feerook Sëriñ Tuubaa

Hamul kuy dajeek nasaraan juróom ñaari at yu mat
Te yàquñu tawhiitam ku dul yaw Sëriñ Tuubaa

Hamoon nan fi bër yoo xam ne dañ daa amiy fetal
Ca baawon tubaab bee tax ñu wuute ak Sëriñ Tuubaa

Hamoon nan fi ñuy waaraate tey ànd tey sikar
Di sol ay kurus seen muj ga wuuteek Sëriñ Tuubaa

Hamul kuñ rayul Maayomba mbaa rékkiwuñ gëmam
Ca ñañ sànki woon foofee ku dul yaw Sëriñ Tuubaa

Hamoon na rayiin yoo xam ne, ray nañ ca ay kurél
Te yaw ba’ng fa teewee xar nga fay baax ba dem Tuubaa

Hamoon ngay xëbal yoo xam ne rëtloo na bër ya wéy
Ba ñuy fàtte Rabal Harsi yéem naa Sëriñ Tuubaa

Hamoon ngay kasook i gaarjê yuy gàddu ay fetal
Te ngay gën di gëm Yonnen amóo kem Sëriñ Tuubaa

Hamoon nañu doj woo xam ne kuñ jàpp teg ca kaw
Jinney doj wa daa’d lay fab ndengam doo Sëriñ Tuubaa

Hamoon nañu nag woo xam ne janlook nit ay mbañam
Boyal nañu nag woowee mu ànd ak Sëriñ Tuubaa

Hamóo kem, ku diiŋat lii na laaj Sàmba Lawbe mbaa
Jasaawu Sakóorin kon mu far xam Sëriñ Tuubaa

Hamóo kem dangaa gëm Yàlla booleek gëm ag ndogal
Lu neex ak lu wex taxtil nga ràññe sa mbir Tuubaa

Hamul yen bu diisal Yàlla, Yàlla a yenuy biram
Dafay mbër mu téeñoo kàttanal Yàlla jëm Tuubaa

Masoon nay wax ak aw nit, ba naa nattu yiñ ma teg
Limab suuratul Ahwaani lañ teg Sëriñ Tuubaa

Musiiba yiy dal nit ñeek balaa yii ñu may tawat
Ni kuy lekk xet gay aal ña kuy wër la mel Tuubaa

Maseeful a jëf bam tax mu faat waxtu mbaa mu tiim
Du juuyook Boroomam mbaa mu xëy fàtte waa Tuubaa

Masoon na a fanaan Jeewal ba muy dem ca « Jaysasin »
Ñu wan ko fa mbooleem luy xaloo xew ba dem Tuubaa

Manoon na a waññeekoo foofa nee waaye kon du am
Mayam yii mu am booleek jaloorey Sëriñ Tuubaa

Mu far wóllaranteek Yàlla jaayante ay biram
Xaloo jàjju yen boobee tëwoon bër ya wéy Tuubaa

Mu jiital Boroomam, Ahlu Badrin di wéttalam
Mu def sopp Yonnen muy la koy nos mu jëm Tuubaa

Mu fab Alxuraan def gën ji ngànnaay ga muy saxoo
Te def tagg Yonnen muy jihaaram ja xew Tuubaa

Mu def gën ji Yonnen muy saxaaram ga ñuy dawal
Ragal Yàlla dib yóbbal bu dul jee ba dem Tuubaa

Mu doyloo Boroomam, fab rafet njort  def këram
Nangoo muñ di ab sàmmam bu àndak Sëriñ Tuubaa

Mu def tudd Yàlla ak jàng muy reeram ak añam
Ba xëy fàtte lekk ak naan ci leerag Sëriñ Tuubaa

Mu fab luy këyit booleek i daa daldi yóbbuloo
Di taalif ba am cay at gërëmleen Sëriñ Tuubaa

Muritu na foofee kem « Samaaniya⁸ Hijajin »
La Yàlla sasoon Muusaa la tobbil Sëriñ Tuubaa

Mu fab baatinam jox Mustafaa may Wasiilatoom
Te fab saahiram jox gaa nooneek Sëriñ Tuubaa

Mu def Sunna muy toolam ba muy xëy di wër di bay
Fal Liimaanu wal Lislaamu goppab Sëriñ Tuubaa

Mu fab Waajib ak Mandóob mbubboo, laa mu kaalawoo
Rafet jikko diy dàllam yu dul xar ba dem Tuubaa

Matal na « ladaa » Maayombe; lañ wóllante woon
Ba naa ndox ma: « Washat annanii maay Sëriñ Tuubaa »

Maqaamam Sëriñ Tuubaa hanil kawni xaa-ibun
Nattuy Yónnenag Muusaa la dàmbeel Sëriñ Tuubaa

Musal nañ ko delloo nañ ko yóbbal ko ay gërëm
Abal nañ ko mbóotum « KUN » mu làmboo ba dem Tuubaa

Maroo naak i noonam far gannaaw bam fi déllusee
Afal nañ ko yaatal nañ ko bam xëy ba dem Tuubaa

Muriitam yi ak waa Mbàkke ak waa Mbusóobe ñii
Daloo nañu mbég moo xam ne deñtil ba dem Tuubaa

Mayam ya a ngi baawaan Saalum ak Fuuta ak Bawal
Kajoor ak la wër Njàmbur ci barkeb Sëriñ Tuubaa

Mag ak ndaw pël ak naar ak wolof, lawbe ñépp a yem
Ci sag dex lañuy duyloo te doo nëx Sëriñ Tuubaa

Musal nga nu ciy lor, war nanoo sant fun taxaw
Buddil nga nu géttub naari Jaajëf Sëriñ Tuubaa

Dangaa bay daggal nuy dàgga yaa tax nu am lu ne
Cerey lay, cerey ngëmm ak maraakiis a xew Tuubaa

Dangaa xare not waa réew mi yaw jàpp ruu yi jël
Nu jël nun alal yeek ñam yi yaa dëddu jëm Tuubaa

Dangaa fekk yéefar yeek sëriñ sépp bokk yem
Di jaamuy bidaa yaa tax nu sellal Sëriñ Tuubaa

Dangaa fekk ay dongook sëriñ bokk genn kër
Di moy Yàlla yaa ber daara Jaajëf Sëriñ Tuubaa

Dangaa fekk aw góor ak jigéen bokk lenn ndën
Nga ber dab ya wut say téere Jaajëf Sëriñ Tuubaa

Dangaa fekk nuy roof-roppi tey doglu ay mbabal
Nga jox nuy tubay nuy sol, masin yaa ngi ñaw Tuubaa

Dangaa fekk nuy jéggeek a fàndeek a lekk cox
Nga jox nuy lay ak taalaale Jaajëf Sëriñ Tuubaa

Dangaa fekk nuy rafleek a daa tëdd ciy tagar
Nga wut pabiyoŋ ak matlo ak lal yu jëm Tuubaa

Dangaa fekk nuy nduumaake ay at ci néegi ñax
Nga taaxal nu jox nuy seng nuy sàkketoo Tuubaa

Dangaa fekk nuy mafñook a waaxook a teel a xëy
Nga jox nu wataak ay fas yu dul bar ba dem Tuubaa

Dangaa tax nu bew tay ngir mbëttak mbuum a doon ndawal
Nga wut ay talaabeer ak diw ak gerte jox Tuubaa

Dangaa fekk am sàq ak wajan lan fi daa sanoo
Nga seexal nu jox nuy junni ëskay Sëriñ Tuubaa

Andil nga nu yaw Seex Bàmba kéemtaan yu xel dajul
Tabax ngal fi jàkkay doj yu dul màbb feek Tuubaa

Andil nga nu bir yoo xam ne semmal na bër ya wéy
Nde tuubloo nga ay kàngam te sox tàkkuloon Tuubaa

Andil nga nu Mbaaxaan ak Njoxor Mboore Kumba Jam
Ci lislaam te waajoon nañ ba jëm Daaru ak Tuubaa

Andil nga nu ay wërsëg yu doy yaa nu jaamuloo
Dangaa togg sottal jox nu, muñ yaw ba dem Tuubaa

Ataayaak kafeek taalaale baawon xamuñ ko woon
Daqaar ak xorom lañ daa baxal door a xëy Tuubaa

Alarba ak dibéer lañ daa demal doomi soxna yaw
Nga jox nuy murit yuy daw di sellal ba dem Tuubaa

Adunyaa ji yaa leeral mujjam gii nde kon mu bon
Dugon yaw danuy nasaraanu jaajëf Sëriñ Tuubaa

Adunyaa ji yaa tax muy am iy yërmandeek i taw
Nde kon Yàlla fallas ruu ya daa moy Sëriñ Tuubaa

Abuubakirin Siddiixu dëggal ga yaa ko am
Dangaa gëm ba far semmal ña fentoon ngirum Tuubaa

Abuu Hafsinil Faaruuxu diineem ja yaa ko yor
Jubal ngay kurél tey jaasi bocceekuwul Tuubaa

Andil kuy yamook Usmaanu ciy kersa ak ngoram
Ku dul Bàmba miy fab kersa làmboo ba dem Tuubaa

Abuu Sibtiyil Muxtaari jàmbaar ga lañ la may
Nde yaw rekk a fiy dem géej ba xëy délsi dem Tuubaa

La Yonnen ba ruujoon góor ña booyal ko yaa ko bay
Bu lislaam defoon ab tool nga jëwriñ ko waa Tuubaa

La Yonnen ba daa digleek a aayeek a kër-këree
La Bàmbay digal mbooleem muriitam bu ñëw Tuubaa

La Yonnen ba daa nàndal Sahaabaam ya cim xalam
Ba ñuy daanu ag leeram la jagleel Sëriñ Tuubaa

La Yonnen ba daahul way te xam bind-til haraf
Te sut népp loolee tax mu wayloo Sëriñ Tuubaa

La Yonnen jagoo woon ba’ñ ko daa wahyu ay hikam
La jagleel Sëriñ Tuubaa ba muy taalifal Tuubaa

La Haddisi Yonnen daa xamal Saaba yam ba woon
La téerey Sëriñ Tuubaa xamal ñoñ Sëriñ Tuubaa

La Hassaanu daa wax ngën ji Yonnen ba ak Kahab
La Seex Bàmba def cib Jësbu jébbal ko waa Tuubaa

La giirag Xuraysin daa kawee def ko seen i ndam
La giirag Mbusóobeek Mbàkke làmboo ba dem Tuubaa

Lewet, tabe, am xam-xam, te am diine, fonk ngor
Ragal Yàlla tey jàmbaar ju dul daw  ba dem Tuubaa

Lu waay soxla boo fay dem, mu fab loola yaw nga dem
Wurus mbaa te ab xaalis la daa jox ku jëm Tuubaa

Lefum Yàlla mam xàllal Rijaalam ya fañ tëlee
La Seex Bàmba naalew xél, lii a tax mu raw Tuubaa

Lëmbaaje nga mbooleem péey yi Buur Yàlla door a dem
Toroxloo nga mbooleem bër ya ëskay Sëriñ Tuubaa

Banuu Bàlla Aqmaarun, fal asyaaxu anjumun
Wa Ahmadum hum samsun anaarat lanaa Tuubaa

Banuu Bàlla ay weer lañ, sëriñ see di ay biddiw
Sëriñ Bàmba moo dib jant leeral na waa Tuubaa

Ba muy door a leeral diine tey woote ciy goxam
Ca « Sësin » mbiram dëppook la Yonnen waxoon: « Tuubaa.. »

Bidaa dee mu dundal Sunna, far fonk Alxuraan
Saxoo tagg Yonnen muy jihaaram ja xew Tuubaa

Ba réew mépp xëy jiital ko muy feeñal ug muriit
Di seexal ña ànd ak moom ñu naa cëy Sëriñ Tuubaa

Boroom Ndar yabal gaayam ya ñuy génne kuy murit
Ndegam taal bu Yàllay taal la koy fay du am Tuubaa

Ba seexal fi làmpab yoon wi taalal ko Gétt-ndar
Sëriñ Ibra Saar ak Seex Mabaabook i waa Tuubaa

Ba seexal magam jañ naa Sëriñ Aadamaak kemam
Mu seexal rakkam muy war karoosam di dem Tuubaa

Ba Seex Aas Madun Mbër far ko jox sirru bam yoroon
Te nos ruu ga wommat jox ko ngir xam Sëriñ Tuubaa

Palag Yàlla gam daa fal ca Gànnaar mu far ko yor
Di njiital sowak ñoñ penku leeram ga dar Tuubaa

Boroomam da koo jiital, mu jóg aw dëggub Nabii
Sarihatu lay booleek Haqiiqatu jox Tuubaa

Mbusoobee la meññeek Mbàkke yaa sell ay cosaan
Sëriif lañ ca baawon yaw dangay yaaramub Tuubaa

Bu fekkoon dangaa xeetook wurus kon de ngay ngalam
Amóo rax bu lay ñaawal seleŋlul Sëriñ Tuubaa

Karaamaak i xar-baaxak wilaayaak i bóoti xol
Ku leen mas a am salboo ku dul yaw Sëriñ Tuubaa

Ku dul yaw da daa salbook a dàkkook a rékki ngëm
Di alkeek a yàqanteek a fàddeek a ray Tuubaa

Nga yor yii te làmboo « Rahmatul Laahi » yaa lewet
Li ngay muñ te man koo faj amóo kem Sëriñ Tuubaa

Ku lay sóoru daf laa réere boo geesu woon mu dee
Damul wub nga soodaaneek bayaadiina ak Tuubaa

Guwarnëer yi ak suldaar sa xam nañ la « Bëfalin »
Komãdaŋ yi ak kàngam yi xam nañ la bis Tuubaa

Kajoor ak Bawal, Siin, Saalumak Fuuta ak Jolof
Ci say may lañuy baawaane yaay géej gi wër Tuubaa

Ku koy tëkkaleek ub Xawsu moo réere ay biral
Nde moo tëbb Xawsook Xutbu seen leer ya xew Tuubaa

Ku daa woote tey kuy-kuylu taalam ba fay tay
Sa taal ba a ngi dollee jolli faytil ba dem Tuubaa

Ngirum tarbiya a ngii xew sowub jant yaa ko def
Pajug aajo yaa tax nit ku ñuul mos ko fii Tuubaa

Ku ciy bañ a àndak Bàmba xam naa da koo xamul
Gumbooy gisti leerug jant yéem naa Sëriñ Tuubaa.

Kamaalag Rasuulul Laahi mooy mat gu dootu sew
Matug Sëyyidul kawnayni lañ may Sëriñ Tuubaa

Giñoon naa ne yaay wuutaatu Njool-Màkka cig defar
Ku koy sikk-sàkka a réere jagleg Sëriñ Tuubaa

Yërëm ndaw, teral aw mag, meloy Bàmba yaa ngi nii
Di faj soxla tey seexal muriitam ya ñëw Tuubaa

Yarook yare lay wootee ba yar ñépp tey teral
Tabeek topp Yàllaak diine mooy yoonu waa Tuubaa

Ya muy jox ña daa muslook a xaaraanak ay tawat
Giléemak sëfam lay jox ku daa laaji jëm Tuubaa

Yabul Yàlla bay waxtaane dunyaak a dox di kaf
Du jëw nit, du jëwloo nit ngoram ga a rafet Tuubaa

Ya muy wax da daa waareek a bégleek a digle yiw
Woyof, yaatu am yërmaande xol bay xamal Tuubaa

Ya muy def da daa jullee ci jàkkaak i jàng dog
Di wirdook a wéetal Yàlla tey taalifal Tuubaa

Yéwén bay safub yaaram Hariim yaa ko gën ci may
Lewet bay safub Yonnen Jabeel yaa ko roy Tuubaa

Yafal na ña loofoon, fal ña faaleefuloon fi nun
Xamal na Boroomam gaa ya réeroon ba dem Tuubaa

Yu bon yañ xaraamal mas’t a xëy xand fig wetam
Defar nay cëram làmboo ngor ak jëf ba dem Tuubaa

Yërëm naa ku réerook Bàmba bis pénc YAWMA YAN
SURUL MAR-U lam daa jëf, ku koy ramm jox Tuubaa

Yi may wax du ab xam-xam, rafaatal nga may Wolof
Ku doon way ba ngay way tay, na dégloo ma way Tuubaa

Yu sallii bi tasliimin halaa Sëyyidil waraa
Bi Aalin wa Ashaabin Boroomab Sëriñ Tuubaa

Yal na ko Yàlla gërëm te jariñ nu ci moom ak ci ñoom Aamiin
Subhaana Rabbika Rabbil hissati hammaa yasifuun wa salaamun halal mursaliin walhamdu lillaahi Rabbil haalamiina.

Aji-bind ji: Al-Faaruq Omar Siise